Bu yazıda inceleyeceğimiz alıcı nesnelerinin tamamı aslında Exchange Serve r' dan hizmet alan nesneler değildir. Bunlardan bir kısmı Active Directory' de y arat ılan ve Exchange Serve r üzerinde mailbox (posta kutusuna) sahip olan kullanıcı nesnelerine hizmet etmek ve yönetimi kolaylaştırmak amacıyla kullanılır. Şimdi gelin bu nesneleri sırasıyla inceleyelim ;
USER : Eğer bu yazıyı okuyorsanız muhtemelen Active Directory ve domain user account gibi kavramlar size tanıdık gelecektir. Exchange Serve r kurulu bir domain ortamından bahsediyorsak y arat ılan her ?user account? için bir mailbox oluşturma seçeneği karşımıza çıkacaktır. Bu şekilde oluşturulan tüm user account' lar Exchange Serve r için bir ?mailbox-en ab le? alıcı nesnesi olmuş demektir. Exchange Serve r kurulumundan önce Active Directory de y arat ılmış user account' lar için henüz alıcı nesnesidir diyemeyiz. Söz konusu account' ları da alıcı nesnesi yapmak için ?Exchange Task Wizard? kullanmak ve her birine mailbox y arat mak gerekecektir.(Bkz Şekil-2)
Exchange Serve r 2003 kurulu bir sistemde kullanıcı hes ab ı y arat ırken şekil- 1' deki sayfada hangi serve r ve dat ab ase üzerinde mailbox y arat acağımızı belirliyoruz.
Şekil-1 ?Kullanıcı Hes ab ı Y arat mak
Exchange Serve r 2003 kurulumundan önce Active Directory' de var olan user account' lar için Şekil - 2 ?deki gibi Exchange Task Wizard' ı çalıştırıp açılan pencereden (Şekil ? 3) ?Create Mailbox? yada ?Est ab lish E-mail Address? seçeneklerini kullanarak mailbox - en ab le yada mail - en ab le alıcı nesnesi y arat ab iliriz.
Şekil ? 2 Exchange Task Wizard
Bununla birlikte Active Directory' de bir user account mailbox ? en ab le değil mail-en ab le kullanıcı olarak da konfigüre edilebilir. Bunu şöyle bir örnekle açıklay ab iliriz; Özel bir avukattan hukuki danışmanlık hizmeti alan bir şirket düşünelim. Avukat haftanın belli günlerinde şirkette bulunuyorsa şirket networküne bağlanmak için bir kullanıcı hes ab ına ihtiyaç duyacaktır. Fakat avukatın şirketimiz tarafından verilen bir e-mail adresi yerine özel bir e-mail adresi olduğunu düşünelim. ( güvenkurtul@tekcelse.com adresi gibi) Bu durumda Active Directory' de avukatın kullanacağı hes ab a bir mailbox değil e-mail adresi atamak yeterli olacaktır. Böylece avukata e-mail göndermek isteyen kullanıcılar adres listesinde avukata ait e-mail adresini görebilecektir.
Şekil ? 3 Exchange Task Wizard ile mailbox y arat mak veya external e-mail adresi atamak
CONTACT : E-mail istemcileri üzerinde, (Outlook, Outlook Express) mail atmak istediğimiz kişilere ait ?telefon rehberi? niteliği taşıyan contact nesnelerinin Active Directory de oluşturulmuş halidir. Şirket genelinin yada bir grup kullanıcının, iletişim kurmak zorunda olduğu, e-mail adresine sahip her kişi bir ?CONTACT? nesnesi olarak Active Directory' de oluşturul ab ilir(Bkz.Şekil ? 4 - 5). Exchange Serve r ve Active Directory' nin bütünleşmesinin sonucu olarak tüm contact objeleri hem genel adres listesinde hem de ?All Contacts? adres listesinde görüntülenecektir.
Şekil ? 4 Active Directory' de contact y arat mak
Şekil ? 5 Contact nesnesine external e-mail adresi atamak
GROUP : Daha önce mail gruplarına üye olduysanız grubun e-mail adresine atılan mailin, o mail grubuna üye olan herkesin e-mail adresine gönderildiğini biliyorsunuz demektir. Active Directory' de özellikle permission yapısını oluştururken kullandığımız Security veya Distribution Group nesnelerini e-mail adresi atayarak mail ? en ab le alıcı nesnesi yap ab iliriz.Şekildeki örnekte BJK domaini altındaki tüm futbol cuların üye olduğu bir grup görülmektedir. Bu grubun futbolcular@bjk.com adresine atılmış e-mailler tüm futbol cuların mailboxlarına teslim edilecektir.
Şekil ? 6 Active Directory' de group nesnelerine e-mail adresi atamak
Not: Active Directory' de Security ve Distrubition olmak üzere iki farklı group türü vardır. Distrubition group' lar yalnızca mail uygulamaları ile kullanıl ab iliyorken Security group' lar hem permission atamak hem de mail uygulamaları ile kullanıl ab ilmektedir.
Exchange Serve r kurulumu sırasında Active Directory Schema' ya Exchange ile ilgili eklenen attribute (öznitelik)' lerden ? Query Based Distribution Group* ?, yeni bir nesne seçeneği olarak Active Directory Users and Computers' de karşımıza çıkar. Bu group nesnesi sayesinde artık group üyelikleri Active Directory' e uygulanan filtreler yardımıyla otomatik olarak gerçekleşecektir.
Query Based Distribution group y arat ırken group isminin atanmasının ardından karşımıza aşağıdaki şekilde görünen pencere çıkacaktır. Bu pencerede konfigüre ettiğimiz filtrenin uygulanacağı container öncelikle belirtilmelidir. Bu kısımda bir OU seçilebileceği gibi tüm domaine de uygulamak mümkündür. Filtre kısmında görünen, önceden hazırlanmış filtreler eğer ihtiyacımızı karşılamıyorsa Customize Filter yardımıyla bize uygun filtreyi oluştur ab iliriz.
Şekil ? 7 Active Directory' de Query Based Distribution Group Y arat mak
Biz kendi örneğimizde BJK futbol takımında orta saha oynayan futbol cuların üye olduğu bir ?QBDG? y arat mak istiyoruz. Customize Filter kısmında şekil ? 8 de görüldüğü gibi departmanı midfielder olan futbol cuları filtrelemek istiyoruz. Oluşturduğumuz filtrenin sonucu olarak departmanı ?midfielder? olan kullanıcılar listelendi. Bu noktada tüm açık pencereleri OK ile onaylayıp group hes ab ını oluşturuyoruz.
Şekil ? 8 QBDG için Custom Filter tanımlamak
T ab ii ki unutmadan orta sahada oynayan futbol cularının kullanıcı hesaplarında ?department? attribute' (öznitelik) ünün ?midfielder? olarak düzeltilmesi gerektiğini hatırlatalım.
Şekil ? 9 Kullanıcı hes ab ında attribute üzerinde değişiklik yapmak
Artık ?Midfielders? QBDG' u üzerinde Preview sayfasını açtığımızda group' a üye olan futbol cuları görüntüleyebiliriz. Bundan sonra transfer edilecek tüm orta saha oyuncuları sadece ?department? attribute' ünün midfielder atanması durumunda otomatik olarak bu group' a üye olacaktır.
Şekil ? 10 QBDG' un üyelerin görüntülendiği Preview sayfası
*Not: Exchange Serve r 2003 ile gelen bir özellik olan ?Query Based Distribution Group? oluştur ab ilmek için Exchange Organizasyonun Native Mode' da çalışıyor olması gerekir.
Public Folder : Public Folder' lar şirket içi paylaşıma açılması gereken dokümanlar ve adres defterlerinin saklandığı klasörlerdir. Exchange Serve r ve Outlook üzerinde oluşturul ab ilinen bu klasörler aynı zamanda mailbox ? en ab le kullanıcıların tümünün yada bir kısmının görmesi gereken e-mail hesapları içinde kullanıl ab ilir. Her firmada info@firmaadı.com yada ik@firmaadı.com.tr benzeri e-mail hesapları vardır. İnfo e-mail hes ab ına gönderilen maillerin şirketin yönetim kadrosunun tamamı tarafından görülmesi gerektiğini düşünürsek ?info? adlı bir public folder y arat mak ve info@firmaadı.com adresini bu klasöre atamak gerekir. Ardından sözkonusu klasörün izin yapısını info e-mail hes ab ını görecek kişileri yetkilendirecek şekilde konfigüre etmeliyiz. Böylece günlük e-mail trafiği yoğun olan ?info? hes ab ı için tüm maillerin teslim edildiği bir ortak klasör yapılandırmış olduk. Artık bu hes ab a gelen bütün e-mailler sözkonusu ortak klasörü görüntüleme yetkisi olan her kullanıcı tarafından görüntülenecektir.
Şekil ? 11 Exchange System Manager ile Public Folder Oluşturma
Şekil ? 12 Public Folder' ın mail ? en ab le recipient nesnesine dönüştürülmesi
Şu ana kadar oluşturduğumuz bütün recipient nesnelerinin görüntülenmesine geldi sıra. Tüm recipient nesneleri genel adres listesinde görülebildiği gibi contact nesneleri All Contacts, group nesneleri All Groups, user nesneleri All Users gibi farklı adres listelerinde de görüntülenir. Eğer istenirse farklı adres listeleri de konfigüre edilebilir. Adres listeleri konusu ayrı bir makale olarak ilerleyen günlerde karşınızda olacaktır.
Şekil ? 13 Bütün recipient nesnelerinin görüntülendiği Global Address List