| Kotalar, kullanıcı bazında harddisk erişimine yönelik yönetim için olanak sağlar. Kotaların kullanılabilmesi için uygulamanın yapılacağı bölümün NTFS Dosya sisteminde formatlanmış olması gerekmektedir. Kotalar, kullanıcı - partition ve volume üzerine uygulanabilmektedir. Günümüz Ağ sistemlerinde kotaların bize sağlamış olduğu yararlar düşündüğünüzden çok daha fazladır. Bunu bir örnekle tanımlayalım. Şirketinizdeki vardiyalı çalışan 2 sekreteri ele alalım. Bu iki sekreterde aynı bilgisayara kendi Kullanıcı Ad?larıyla oturum açıyor olsunlar. Aynı Harddisk ?e hatta aynı partition üzerinde aynı haklara sahip olduklarını düşünelim. Fakat bu iki kullanıcı da 20GB?lik aynı partition üzerinde eşit olarak yetki ve sınırlamalara sahip olmak zorundalar. İşte burada kotalar imdadımıza yetişiyor. Bu iki kullanıcıya kullanıcı bazında 10GB?lik kota tanımlaması sonucunda isteğimiz gerçekleşecektir. Belirlemiş olduğumuz iki kullanıcıda tanımlanan Partition üzerine sınırlanan limitte dosya kaydetme yetkisine sahip olacaktır.
Kotaları, Şemasal olarak kısaca tanıyacak olursak;
|
Özellik
|
Açıklaması
|
| Disk kullanımı, Dos ya ve Klasör etkileşime göre değişmektedir
|
Windows 2000, Disk kullanımını kullanıcının klasör ve dosya yapısına göre hesaplamaktadır. Kullanıcı kota uygulanmış, NTFS Dosya sistemi ile formatlanmış partition ?a yeni bir dosya kopyaladığında veya yeni bir dosya yarattığında Windows 2000 Kullanıcının kota limitlerini otomatik olarak hesaplayıp kullanıcı başına yeni bir tanımlama oluşturur.
|
| Disk Kotaları, sıkıştırmayı kullanmazlar
|
Windows 2000, kota limitlerini uygulanan bölümde kontrol ediceği zaman, bölüm üzerinde bulunan sıkıştırılmış dosyaları sıkıştırılmadan önceki boyutlarında baz alarak kaydını tamamlar.
|
| Uygulamalardaki çalışabilirlik alanı, kota limitleri doğrultusunda belirlenir
|
Kotaları etkinleştirdiğinizde, çalışır durumdaki uygulamalara Windows 2000, çalışma esnasında rapor vererek tanımlı kullanıcı üzerindeki kota limitlerinin sınırlı olduğunu bildirir ve uygulamanın save opsiyonunu o limit doğrultusunda düzenler.
|
Kotaların Ayarlanması
NTFS Dosya Sistemi ile biçimlendirilmiş bir disk üzerine sağ click, özellikler diyerek Kota (Quota) tabına ulaşılır. Bu ekranı ufak bir şema ile inceleyelim:
Kotaların Ayarlanması
Şekil-1: Kota ekranı
|
Özellik
|
Açıklaması
|
| Enable Quota Management
|
Kota Yönetimini etkinleştirmek için açılan kontrol kutusu
|
| Deny Disk Space To Users Exceeding Quota Limit
|
Bu kontrol kutusunu etkinleştirdiğinizde, kullanıcılar kendilerine ayrılan Harddisk üzerindeki alanın sınırını geçmek istediklerinde uyarı mesajı alıp hardisk?e herhangi bir kopyalama yapamazlar.
|
| Do Not Limit Disk Usage
|
Disk kullanım kısıtlamasını, bu opsiyon kutusu ile disable edebilirsiniz.
|
| Limit Disk Space To
|
Kullanıcıların kullanabilecekleri alan boyutunu buradan ayarlıyoruz.
|
| Set Warning Level To
|
Kullanıcılara, kendilerine ayrılan sınırlı alan?ın boyutuna yaklaştıklarında uyarı mesajı çıkartmak ve bilgilendirmek için bu opsiyon ?da bir boyut tanımlaması yapmalıyız.
|
| Quota Entries
|
Bu button ?a tıkladığımızda Disk?imizde yapmış olduğumuz bütün Kota tanımlamaları hakkında bilgi sahibi olur, istediğimizde yeniden düzenleyip silebiliriz.
|
Şekil-2: Kota bilgilendirme ve yönetim arayüzü
Quta Entries ekranında üç faklı icon ile bilgilendirme mesajı alırsınız. Bunlar;
Kırmızı Ünlem: Kotanın disabled edildiğini gösterir.
Sarı Ünlem : Sistemin kota bilgilerini tekrar düzenlediğini gösterir.
Yeşil ok : Sistemdeki aktif kotaları gösterir.
Her kullanıcıya ayrı kota limiti
1) Quota Entries ekranında Quota Menüsünden New Quota Entry ?e giriyoruz.
2) Karşımıza çıkan ekranda Kota limiti belirlemek istediğimiz kullanıcımızın adını yazarak Active Directory Users and Computers ?da aratıyoruz.
3)
Şekil-3: Etki alanı içerisinden kullanıcı belirlenmesi
4) Seçmiş olduğumuz kullanıcıyı OK tuşuna basarak Add New Quota Entry ekranın alıyoruz. Bu ekranda Limit Disk Space ?i seçerek kullanabilmesini istediğimiz ölçekte Disk sınırlaması getiriyoruz.
Şekil-4: Etki alanı içerisinden seçilen kullanıcının kota limitlerini ayarladığımız ekran
5) Son olarak kullanıcıya limite yaklaşması anında uyar mesajı çıkartmak için set warning level to kısmını belirlemiş olduğumuz sınırlamaya yakın bir ölçüde yapılandırıyoruz.
Kota yönetimi ve oluşturulması için kendinize bir çok yol geliştirebilirsiniz. Kotaları Active Directory altındaki Gruplara atamakta mümkündür. Bunun için Resource Kit içerisinden çıkan showmbrs.exe ile rahatlıkla yapabilirsiniz yada eğer bir Sistem Yöneticisi iseniz, VBScript ile Wscript komutunu kullanarak Etki Alanı?na doğrudan bağlantı kurarak kotlarınızı belirlediğiniz bölüm üzerinde rahatlıkla oluşturabilirsiniz. Bunun için ufak bir kod hazırladım, bu VBScript kodu ile tanımlamış olduğunuz bölüm üzerinde, Active Directory ?de belirlenen Kullanıcı Gruplarına Kota tanımlamaları yapabilir, böylelikle kullanıcılara üye oldukları gruplar doğrultusunda yetki sınırlandırılması uygulayabilirsiniz. Örneğin Muhasebe Departmanı için Muhasebe grubunu düşünelim ve bu kişiler İhracat Departmanından daha fazla disk kullanımına sahip olmalarını istiyorsak Active Directory ?de oluşturulan Muhasebe grubuna 100MB Kota tanımlaması yaparken, İhracat Departmanı için oluşturulan İhracat grubuna 50MB kota tanımlaması yapabiliriz. Böylelikle Grublar arası kullanıcı bazında Kota tanımlamasına olanakl sağlamış oluyoruz. Bahsetmiş olduğum VBScript?i incelemeye başlıyoruz. Kod tanımlamalarını kodun içerisinde anlattım. Tablo içerisindeki Kodu kota.vbs olarak kaydederek kendi bünyeniz için kullanabilirsiniz.
|
Kota.vbs
|
| Option Explicit
' Hata olasılığı için ...
' ###################################
On Error Resume Next
' ###################################
' MB nin boyutunu tanımlıyoruz.
' ###################################
Const MB = 1048576
' ###################################
' Değişkenlerimizi oluşturuyoruz.
' ###################################
Dim EtkiAlani
Dim Bolum
Dim KotaLimiti
Dim Kota
Dim KotaKullanicisi
' ###################################
' Domain isminizin ve NTFS formatlı, kota
' uygulanacak Diskinizin kaç MB kotaya
' sahip olacağını burada tanımlıyoruz.
' ###################################
EtkiAlani = "turkmcse.com"
Bolum = "C:"
KotaLimiti = 20
' ###################################
' Kota limitinin hangi Diske uygulanacağını
' ve 1MB nin neye denk geldiğini tanımlıyoruz.
' ###################################
Set Kota = CreateObject ("Microsoft.DiskQuota.1")
Kota.Initialize Bolum, TRUE
Kota.DefaultQuotaLimit = KotaLimiti * MB
Kota.DefaultQuotaThreshold = KotaLimiti * MB
' ###################################
' Kotaların uygulanacağı Grubları burada
' belirtiyoruz.
' ###################################
KotaUygula "Muhasebe", 50
KotaUygula "Pazarlama", 100
' ###################################
' Scripti kapatıyor ve bu bölüme gelindiyse
' başarılı bir şekilde sonuçlandığını bildiren
' mesajı ekrana çıkartıyoruz.
' ###################################
Set Kota = Nothing
MsgBox "Kota uygulaması başarıyla sonuçlandı."
WScript.Quit (0)
' ###################################
' Yukarıda çağırılmasını istediğimiz KotaUygula komutunun neler
' yapabileceğini burada yeni bir döngü yaratarak tanımlıyoruz.
' #####################################################
Sub KotaUygula (GrupIsmi, KotaLimiti)
Dim Grup
Dim Uye
WScript.Echo KotaLimiti & "MB kota limiti, " & GrupIsmi & " grubuna uygulandı."
Set Grup = GetObject ("WinNT://" & EtkiAlani & "/" & GrupIsmi)
For Each Uye In Grup.Members
WScript.Echo vbTab & Uye.Name & " - " & Uye.FullName
Set KotaKullanicisi = Kota.AddUser (EtkiAlani & "" & Uye.Name)
KotaKullanicisi.QuotaLimit = KotaLimiti*MB
KotaKullanicisi.QuotaThreshold = KotaLimiti*MB
Set KotaKullanicisi = Nothing
Next
Set Grup = Nothing
End Sub
' ######################################################
|
Kotalar hakkında sık sorulan sorular
Soru: Kota tanımlaması yapılmış bir bölüm üzerine kota limitini dolduran kullanıcılar hiçbir şekilde kayıt hakkına sahip olamıyorlarmı?
Cevap: Evet, kota limitini doldurmuş olan bir Kullanıcı, herhangi bir dosya kaydı asla yapamaz. Fakat Disk üzerinde klasör oluşturabilir. Kotalar, Klasörleri belirlenen limit içerisinde tutmaz.
Soru: Sunucu üzerindeki kota limitlerinin yedeklerii alınabilinirmi?
Cevap: Evet, 3. parti bazı yazılımlar buna olanak sağlıyor. Windows ile varsayılan olarak gelen herhangi bir araç bulunmamaktadır.
Soru: Yeni oluşturulan bir kullanıcıya varsayılan olarak atanan kota limiti nedir?
Cevap: 1KB
Şekil-3: Etki alanı içerisinden kullanıcı belirlenmesi
4) Seçmiş olduğumuz kullanıcıyı OK tuşuna basarak Add New Quota Entry ekranın alıyoruz. Bu ekranda Limit Disk Space ?i seçerek kullanabilmesini istediğimiz ölçekte Disk sınırlaması getiriyoruz.
Şekil-4: Etki alanı içerisinden seçilen kullanıcının kota limitlerini ayarladığımız ekran
5) Son olarak kullanıcıya limite yaklaşması anında uyar mesajı çıkartmak için set warning level to kısmını belirlemiş olduğumuz sınırlamaya yakın bir ölçüde yapılandırıyoruz.
Kota yönetimi ve oluşturulması için kendinize bir çok yol geliştirebilirsiniz. Kotaları Active Directory altındaki Gruplara atamakta mümkündür. Bunun için Resource Kit içerisinden çıkan showmbrs.exe ile rahatlıkla yapabilirsiniz yada eğer bir Sistem Yöneticisi iseniz, VBScript ile Wscript komutunu kullanarak Etki Alanı?na doğrudan bağlantı kurarak kotlarınızı belirlediğiniz bölüm üzerinde rahatlıkla oluşturabilirsiniz. Bunun için ufak bir kod hazırladım, bu VBScript kodu ile tanımlamış olduğunuz bölüm üzerinde, Active Directory ?de belirlenen Kullanıcı Gruplarına Kota tanımlamaları yapabilir, böylelikle kullanıcılara üye oldukları gruplar doğrultusunda yetki sınırlandırılması uygulayabilirsiniz. Örneğin Muhasebe Departmanı için Muhasebe grubunu düşünelim ve bu kişiler İhracat Departmanından daha fazla disk kullanımına sahip olmalarını istiyorsak Active Directory ?de oluşturulan Muhasebe grubuna 100MB Kota tanımlaması yaparken, İhracat Departmanı için oluşturulan İhracat grubuna 50MB kota tanımlaması yapabiliriz. Böylelikle Grublar arası kullanıcı bazında Kota tanımlamasına olanakl sağlamış oluyoruz. Bahsetmiş olduğum VBScript?i incelemeye başlıyoruz. Kod tanımlamalarını kodun içerisinde anlattım. Tablo içerisindeki Kodu kota.vbs olarak kaydederek kendi bünyeniz için kullanabilirsiniz.
|
Kota.vbs
|
| Option Explicit
' Hata olasılığı için ...
' ###################################
On Error Resume Next
' ###################################
' MB nin boyutunu tanımlıyoruz.
' ###################################
Const MB = 1048576
' ###################################
' Değişkenlerimizi oluşturuyoruz.
' ###################################
Dim EtkiAlani
Dim Bolum
Dim KotaLimiti
Dim Kota
Dim KotaKullanicisi
' ###################################
' Domain isminizin ve NTFS formatlı, kota
' uygulanacak Diskinizin kaç MB kotaya
' sahip olacağını burada tanımlıyoruz.
' ###################################
EtkiAlani = "turkmcse.com"
Bolum = "C:"
KotaLimiti = 20
' ###################################
' Kota limitinin hangi Diske uygulanacağını
' ve 1MB nin neye denk geldiğini tanımlıyoruz.
' ###################################
Set Kota = CreateObject ("Microsoft.DiskQuota.1")
Kota.Initialize Bolum, TRUE
Kota.DefaultQuotaLimit = KotaLimiti * MB
Kota.DefaultQuotaThreshold = KotaLimiti * MB
' ###################################
' Kotaların uygulanacağı Grubları burada
' belirtiyoruz.
' ###################################
KotaUygula "Muhasebe", 50
KotaUygula "Pazarlama", 100
' ###################################
' Scripti kapatıyor ve bu bölüme gelindiyse
' başarılı bir şekilde sonuçlandığını bildiren
' mesajı ekrana çıkartıyoruz.
' ###################################
Set Kota = Nothing
MsgBox "Kota uygulaması başarıyla sonuçlandı."
WScript.Quit (0)
' ###################################
' Yukarıda çağırılmasını istediğimiz KotaUygula komutunun neler
' yapabileceğini burada yeni bir döngü yaratarak tanımlıyoruz.
' #####################################################
Sub KotaUygula (GrupIsmi, KotaLimiti)
Dim Grup
Dim Uye
WScript.Echo KotaLimiti & "MB kota limiti, " & GrupIsmi & " grubuna uygulandı."
Set Grup = GetObject ("WinNT://" & EtkiAlani & "/" & GrupIsmi)
For Each Uye In Grup.Members
WScript.Echo vbTab & Uye.Name & " - " & Uye.FullName
Set KotaKullanicisi = Kota.AddUser (EtkiAlani & "" & Uye.Name)
KotaKullanicisi.QuotaLimit = KotaLimiti*MB
KotaKullanicisi.QuotaThreshold = KotaLimiti*MB
Set KotaKullanicisi = Nothing
Next
Set Grup = Nothing
End Sub
' ######################################################
|
Kotalar hakkında sık sorulan sorular
Soru: Kota tanımlaması yapılmış bir bölüm üzerine kota limitini dolduran kullanıcılar hiçbir şekilde kayıt hakkına sahip olamıyorlarmı?
Cevap: Evet, kota limitini doldurmuş olan bir Kullanıcı, herhangi bir dosya kaydı asla yapamaz. Fakat Disk üzerinde klasör oluşturabilir. Kotalar, Klasörleri belirlenen limit içerisinde tutmaz.
Soru: Sunucu üzerindeki kota limitlerinin yedeklerii alınabilinirmi?
Cevap: Evet, 3. parti bazı yazılımlar buna olanak sağlıyor. Windows ile varsayılan olarak gelen herhangi bir araç bulunmamaktadır.
Soru: Yeni oluşturulan bir kullanıcıya varsayılan olarak atanan kota limiti nedir?
Cevap: 1KB
|