|
Active Directory (AD), Netware Directory Services (NDS) vb. kısaltmalar günümüzde çok duyulan, sektöre her yeni giren insanın merakla öğrenmeye çalıştığı kavramlar. Bilirsiniz, Windows?ta, içine dosyaları kopyaladığımız ve sakladığımız dosya sistemi bileşenlerine directory (folder) diyoruz. Bu kısaltmalarda anlatılmaya çalışılan şey ise, dosya sistemlerinde kullanılan directory değil, network işletim sistemlerindeki kavram olarak directory.
Akmerkez, Capitol gibi büyük alışveriş merkezlerinin bir tarafında,bu merkezin içindeki dükkanların isimlerinin ve nerede olduklarının belirtildiği bir pano vardır. Müşteriler bu panoya bakarak, aradıkları dükkanın kaçıncı katta, hangi numarada olduğunu bulur, sonra da oraya doğru yola çıkarlar. İşte bu panolara, Ingilizce?de directory diyorlar.
Daha iyi bir örnek ise telefon rehberidir. Bir telefon rehberinde hangi bilgiler olur? Bir düşünelim: Telefon ağındaki tüm kayıtlı kullanıcıların isimleri, soyisimleri, telefon numaraları, adresleri rehberde bulunurlar. Kendinizi bir babanın / annenin yerine koyun. Çocuğunuzun ismi de Burak olsun. Aynı zamanda Burak?ın 8 yaşında olduğunu, yani okuma yazma bildiğini düşünelim. Yazımızı beğenmiş olacaksınız ki, bana bir soru sormak için telefon etmek istemiş olun. Bu durumda hemen Burak çağırılır, baba / anne ile oğulun aralarında ise muhtemelen şu konuşma geçer (Zaten çocuklar bunun için değil midir?):
-?Evladım al şu rehberi, bul bakalım Murat Bayraktar Bey?in telefonunu?
-?Peki baba / anne.?
-(15 dakika sonra)? ne oldu Burak buldun mu telefonu??
-?Buldum ama maalesef 20 sayfa kadar Murat Bayraktar var rehberde..?
-(Baba / anne arama kriterlerini biraz artırır).?Bildiğime göre Göztepe?de oturuyor Murat bey, bir daha bakar mısın??
-?10 tane Göztepe?de oturan Murat Bayraktar var baba?
-(Baba / anne arama kriterlerini biraz daha artırır) ?Göztepe Soyak Sitesi?nde oturan?
-?Tamam baba buldum telefonu....?
İşte bu örnek bilgisayar ağlarında her gün yüzlerce defa yapılan bir işe çok benzemekte. İster Windows NT domain?i olsun, ister Kerberos Realm?ı, ister Novell Netware NDS?i, ister Windows 2000 AD?si, tüm ağ işletim sistemlerinde, o bilgisayar ağında bulunan olan nesnelerin ve bunlara ait tüm özelliklerin bilgilerinin tutulduğu ve yönetildiği bir veritabanı vardır. Ağ kaynaklarını kullanırken ya da en basitinden bilgisayar ağına sabah logon olurken bu bilgileri sorgular ve kullanırız.
Tüm directory?lerde telefon rehberi örneğinde de olduğu gibi bir merkezi veritabanı bulunur. Directory?nin hizmet ettiği bölge ne ise orada bulunan nesnelere ait bilgiler tutulur bu veritabanında. Bilgilerin durduğu yere ?Directory? denirken, bizim örnekteki Burak gibi, o veritabanına soru sormak, bilgi eklemek, herhangi bir nesnenin herhangi bir özelliği hakkında bir okuma / yazma / silme / arama işlemi yapmak için, konuştuğumuz arabirime de ?directory servisi? denir. Telefon rehberinde arama / tarama yapmak için nasıl Burak gibi bir insana ihtiyaç varsa, bilgisayarlarda bulunan veriler içerisinde arama / tarama yapmak için de, bu işle görevlendirilmiş yazılımlara ihtiyaç vardır.
İşte her directory?nin onunla konuşmak için geliştirilmiş böyle uygulamalarına directory servisi diyoruz. Tüm gelişmiş directoryler?de Directory Servisi olarak LDAP (Lightweigt Directory Access Protocol) kullanılır. İlerde başka bir yazımızda da LDAP protokolünden bahsedeceğiz.
|