Sunucu tarafındaki çözümümüzü geliştirdikten sonra artık istemci tarafındaki çözümümüzü geliştirmemiz gerekiyor. MTA mail akışından sorumlu olan sunucumuz ve adı Sendmail posta sunucusu. İstemciler buradaki posta kutularına nasıl bağlanacak? Hangi araçları kullanarak mail alacak veya mail atacak? İşte bu soruların cevaplarını bu makalemizde vermeye çalışacağız.
Mail hizmetlerin istemcilerin posta kutularına bağlanabilmeleri için mail sunucunun desteğine göre çeşitli protokoller bulunur. MAPI, POP3 ve IMAP e-posta hizmetlerinde kullanılan protokollerdir.
MAPI (Messaging Applications Programming Interface) : Microsoft ?un email için kullandığı bir protokoldür. Microsoft Exchange sunucularına Microsoft Outlook yazılımı ile bu protokol sayesinde bağlanılır, maillerimizi okur, gönderir veya alırız. Maillerimiz sunucudaki posta kutumuzda bulunur ve bir kopyası da MAPI client sayesinde yerel bilgisayarımıza yüklenir.
POP3 (Post Office Protocol 3) : Mail sunucularında bulunan posta kutularımıza bağlanırken kullandığımız bir başka protokoldür. Bu protokol sayesinde Posta kutularına bağlanır ve maillerimizi yerel bilgisayarımıza aktarırız. POP3 ile alınan mailler mail sunucusundaki posta kutumuzdan silinir ve yerel bilgisayara aktarılır. İstenirse sunucu tarafında bırakılabilir. Güvenli bağlantı seçeneği mevcuttur.
IMAP (Internet Message Access Protocol) : Mail sunucularındaki postalarımıza bağlanmak için kullanılan bir diğer protokoldür. IMAP sayesinde maillerimiz sunucu tarafında tutulur. Ayrıca sunucu üzerinde sizin oluşturduğunuz dizinlere de her zaman ve her yerden ulaşabilirisiniz. IMAP de de güvenli bağlantı seçeneği bulunmaktadır.
Bizim yapılandırdığımız Sendmail sunucusuna IMAP veya POP3 protokolleri ile bağlanıp gerekli istemci ayarlanırı yapmamız gerekiyor ki kullanıcılar bu protokollerin desteğini sağlayan her hangi bir istemci yazılımı ile postalarını alabilmelidir.
Kullanacağımız yazılımın adı Dovecot Secure IMAP sunucusu. Dovecot güvenli bir POP3 ve IMAP sunucudur. Bu protokollerin ne amaçlı kullanılacağı zaten yukarıda anlatıldı. Biz istemci olarak Evolution Mail istemcisini kullanacağız. Evolution Microsoft Outlook Express den ziyade özellik olarak Microsoft Outlook yazılımına daha yakın duruyor. İçerisinde takvim, LDAP adres defteri desteği ve görevler ile ilgili bölümler bulunuyor ki bu özellikleri ile Microsoft Outlook yazılımına daha çok benziyor.
Önce paket olarak Dovecot sunucusunu kuralım ve yapılandıralım. Fedora dağıtımı içerisinde zaten Dovecot paket olarak bulunuyor. O yüzden sadece paketin kurulumunu işaretleyelim ve sistemimize kuralım. Servis olarak da otomatik başlatılması gerektiğini belirtelim.
Evet Dovecot Secure IMAP kuruldu ve servislerden başlatıldı. Şimdi konfigürasyonuna geçelim. Dovecot için yapılandırma dosyası "/etc/dovecot.conf" dosyasıdır. Yine klasik bir text dosyası yapılandırması yapılacak Dosyası açtığımızda yapacağımız bir kaç ayar bulunuyor. Dovecot standart "mbox" veya "Maildir" formatlarını destekliyor. Sendmail sunucusu mailleri "/var/mail" klasöründe kullanıcının ismi ile aynı olan bir dosyada tutuyor. Dovecot da bu formatı okuyabiliyor. Ayrıca diğer posta kutusu teknikleri ile de anlaşabiliyor. İlk yapacağımız kullanıcıların authenticaiton için nasıl Dovecot a bağlanacaklarını söylemek. Biz standart Linux kullanıcılarını kullanıyoruz. O yüzden yapacağımız ayar bunu yapılandırmak.
Dovecot un yapılandırma dosyasında IMAP ve POP3 için konfigürasyonlar ayrı bölümler halinde bulunuyor. Dosyayı incelediğinizde bu ayarları görebilirsiniz. Ayrıca yapacağımız diğer ayar ise authenticaion modelimizin nasıl olacağı. Dovecot Secure IMAP Server olarak yapılandırılıyor. Yani bağlantı protokollerinde SSL kullanabiliyoruz. Şu anki yapımızda bir SSL çözümü yok. O yüzden PlainText Authenticaiton seçeneğini seçiyoruz. Tabiî ki bu işi SSL kullanarak yapmak daha güzel olacaktır.
Evet, Dovecot tarafında ayarlarımızı bitirdik. Şimdi servisi yeniden başlatırsak ayarlarımız aktif hale gelecektir. Servisimizi yeniden başlatalım ve durumunu kontrol edelim. Ayrıca "netstat" ile de dinlediğimiz portları görelim. IMAP için 143, POP3 için 110 numaralı portları dinlememiz gerekiyor.
Evet sunucu tarafında ayarlarımız bitti. Artık sisteme kullanıcıları tanıtmaya başlayabiliriz. Tanıtılan her kullanıcı için sistem bir posta kutusu oluşturacaktır. İki adet kullanıcı tanımlıyoruz. Fedora nın kullanıcılar için bir yönetim konsolu var. Her işimizi de text dosyalarından yada komut isteminden yapmamız gerekmiyor Şimdi bu aracı kullanarak iki adet kullanıcı oluşturalım. Yalnız bir hatırlatma yapalım. Linux sistemine yabancı olan arkadaşlarımız için; bu sistem büyük küçük harf duyarlıdır. Alıştığımız sistemler gibi olmadığını da belirtelim Kullanıcı adını yazarken dikkat etmemiz gereken nokta burası olacak.
Şimdi Evolution programını açıp bu kullanıcılar için mail yapılandırmamızı yapalım. Önce bizi bir sihirbaz karşılayacak ve adım adım yapılandırmamızı isteyecek.
Önce kimlik ve posta adresimizi belirtiyoruz.
Sıradaki ayarımız sunucumuzun tipi hesap detaylarımız ve authentication tipimiz.
Emaillerimizi nasıl ve ne sıklıkla alacağız bunun kontrolleri nasıl yapılacak sıradaki ayarımız olacaktır.
Şimdi de SMTP ayarlarımızı yapmamız gerekiyor.
Sırada da bu ayarın Evolution tarafından hangi isimle saklanacağı sorusu var.
Bundan sonra da zaman dilimi ayarı bulunuyor. Yapılandırmamız bitti şimdi bağlantı kurulmaya çalışılacak ve posta kutumuza bağlanacağız.
Şu anda posta kutumuza bağlandık ve bir gönder ve al komutu verdiğimizde hata almadığını gördük. Bu ayarı IMAP yerine POP3 olarak da yapılandırabilirdik. Ama POP3 için mailleri yerel bilgisayarımıza indirdikten sonra sunucudan sileceği için bu yöntemi şirket içi kullanmadık. ISP lerin POP3 ü neden kullandığını şimdi daha iyi anlıyoruz. Şirket yapısında postalarımıza her zaman ve her yerden ulaşmak zorunda kalabiliriz. Çünkü mailler bazen çok önemli durumlarda bize gerekli olabilir. Bazen çok eski bir mail yüzünden başımız çok ağrıyabilir. O yüzden ben yapılandırmayı IMAP üzerinden yaptım. Çünkü IMAP ile posta kutumuza bağlandığımızda mailleri sunucudan silmez maillerimiz sunucudadır ve bağlandıktan sonra da bir kopyası istemci tarafında bulunacaktır. Ayrıca yapılandırmayı sildiğimizde de bütün bilgileri istemci yapısından kaldırmış oluruz. Böylece de maillerimiz sürekli oradan oraya taşımak zorunda kalmayız. İşte posta kutumuz.
Şimdi diğer kullanıcı hesabımıza da buraya tanımlayalım ve kullanıcılar arasında mail akışını kontrol edelim.
Evet bu test mesajını ilgili kullanıcıya gönderelim.
Görüyoruz ki test mesajımız gönderildi. Birde bu maile bir cevap yazalım esas kullanıcıya geri iletelim.
Evet karşılıklı test ettik ve IMAP çalışıyor. Artık mesajlaşmaya başlayabiliriz
Tabi yine dışarıya atabilir fakat dışarıdan mail alamıyoruz. Çünkü sabit bir IP miz ve uygun bir MX kaydımız yok.
Client yazılımı olarak birçok seçeneğimiz var. Biz Fedora içerisinde bulunan ve oldukça başarılı olan Evolution u kullandık. Windows istemcileri de bu kurduğumuz sistemde Microsoft Outlook Express yada Microsoft Outlook kullanabilirler. Çünkü her ikisinin de IMAP desteği bulunuyor.
Sadece program olarak bu desteği vermek güzel fakat bunu daha da çeşitlendirmek sistemimizin daha esnek olmasını sağlayabilir. Şu an sistemimizi internet ortamından da kullanabiliriz. Tabi farklı istemci teknikleri kullanmak mesela bir client yazılımı olmadan posta kutularına ulaşmak nasıl olur? Exchange bunun için Outlook Web Access sistemini kullanıyor. Diğer posta sunucularının da buna benzer çözümleri var. Peki bizim oluşturduğumuz bu sistemde böyle bir iş yapabiliyor muyuz? Elbette Bunu da sizinle diğer makalemizde paylaşalım.