BilgisayarDersleri.NET

SBS Server ın açılımı , Small Business Server dır , yani adında da anlaşılacağı gibi küçük ölçekli firmalar için üretilmiş bir üründür . Diğer Windows server ailesindeki ürünlerden en büyük farkı pek çok Microsoft servisini üzerinde barındırmaktadır. Microsoft un Server ürün ailesi ve SBS in yeri aşağıdaki gibidir

· Windows Server 2003 DataCenter Edition

· Windows Server 2003 Enterprise Edition

· Windows Server 2003 R2 Enterprise Edition

· Windows Server 2003 R2 Standart Edition

· Windows Server 2003 Standart Edition

· Windows Server 2003 Web Edition

· Microsoft Small Business Server 2003 R2

· Microsoft Small Business Server 2003

SBS 2003 Server ın ise kendi içerisinde iki adet versiyonu bulunmaktadır .

· SBS Standart

· SBS Premium

Bu ürünlerden birini satın almadan önce aralarında temel farklılıkları bilmek gerekmektedir.

Tablo ? 1

Bu özellikler doğrultusunda şirketinize en uygun SBS versiyonunu satın alabilirsiniz.

SBS Server ın sistem gereksinimleri ise aşağıdaki gibidir

Tablo - 2

Eğer SBS almayı düşünüyorsanız yukarıdaki bilgiler ışığında ihtiyaç duyduğunuz SBS ürününü satın alabilirsiniz , almış olduğunuz ürün SP1 li gelecektir ancak elinizde zaten bir SBS 2003 var ise SP1 ile Windows Small Business Server 2003'te bulunan güvenlik, performans, birlikte çalışma ve verimlilik kazançlarını geliştirmiş olursunuz .bunu daha güncel ve güvenli bir hale getirebilirsiniz. SBS 2003 ün SP1 aşağıdaki yamaları içermektedir.

Tablo - 3

SBS 2003 için SP1 indirmek istiyorsanız aşağıdaki linki kullanabilirsiniz

http://download.microsoft.com/download/0/5/0/0503C927-F573-43A1-A184-97D755345F59/SBS2003-KB885918-SP1-X86-ENU.EXE ( ENG )

http://go.microsoft.com/fwlink/?linkid=47271 ( TR )

Evet artık ürün gereksinimlerini ve versiyonlarını gördükten sonra birazda SBS ürünündeki farklılıkları inceleyelim.

SBS Server üzerinde pek çok servis barındırması nedeni ile çok kullanıcılı yapılarsa sorunlar çıkarabilir , Microsoft ta bunun farkında olduğu için SBS ortamında kullanılabilecek kullanıcı sayısını 75 ile sınırlamıştır . Bu SBS domain ine tanımlanacak maksimum 75 kullanıcı olabilir demektir. Tabiî ki Microsoft sadece ürün güvenliği için değil aynı zamanda satış stratejisi olarak ta böyle bir sınırlama getirmiştir , bunun gibi diğer sınırlamaları aşağıda görebilirsiniz.

• Sadece 2 fiziksel CPU ile çalışabilir
• Domain kısıtlamaları
  • Domaindeki root DC sunucu olarak destek verebilir.
  • Diğer domainlerle trust kuramaz.
  • Domain yapısında child olamaz.
• Exchange 2003 Enterprise, SQL 2000 Enterprise ile çalışmaz.
• Bütün ürünler tek bir sunucu üzerine kurulabilir.
• En fazla 75 CAL ile kullanılabilir

CAL : Client Access License ( istemci erişim lisansı ) demektir ve SBS Server standart olarak 5 adet CAL ile gelmektedir , buda 5 kullanıcıdan fazla kullanıcı ile SBS server a bağlanamayacağınız manasına gelir .Yine saha tecrübelerimde bunu diğer versiyonlardaki CAL lardan farklı çalıştığını gördüm . Yani siz bir Windows 2003 Server alsanız da bunun için de CAL gerekmektedir , ancak biz CAL ı almasak ta sistem çalışmakta fakat lisansız ürün kullanmış olmaktayız. Maalesef Türkiye de bu tür kullanım miktarı yüksektir. SBS te ise bu durum söz konusu değil yani CAL lisansı olmadan SBS i kullanmanız mümkün değil , tabiî ki bir takım insanlar bazı forumlarda SBS ın açıklarından bahsetmiş , özellikle lisans servisi ile ilgili , ama SBS in lisans servis ile oynamak sistemde ciddi hatalara sebep olmaktadır bunu unutmayınız. SBS CAL larını teker teker almanız mümkün değildir , bunun için ya 5 erli yada 20 li paketler alabilirsiniz.

SBS Server sadece tek bir donanım üzerinde çalışmak üzere tasarlanmıştır , yani üzerindeki Exchange i veya SQL i ayrı bir server a kurma gibi bir imkanımız yoktur. Bu nedenle SBS Server için alacağımız donanım sistem gereksinimlerindeki kadar olmayacaktır , örneğin SBS 2003 için yukarıdaki sistem gereksinimleri belirtilse dahi Exchange servisini yukarıdaki donanımlar ile kurmak mümkün değildir. Örneğin 75 kullanıcınız var ve hepsinin 450 mb mailbox ı olsun , böyle bir ortamda SBS in yukarıda bahsedilen donanımlar ile çalışması çok zordur , ideal SBS Server lar genelde SCSI yapılı , Xeon işlemcilidirler . Hp Ml 150 veya yapının büyüklüğüne göre 350 , IBM X206 veya X226 kullanılabilir . tabiî ki bir sistemci olarak aslında yapınızdaki servislerin hangi yoğunlukta çalışacağına göre donanım seçmeyi biliyor olmanız gerekmektedir.

SBS Server üzerindeki bir başka kısıtlamada Active Directory yapısındadır . Yukarıda da belirtildiği üzere SBS kurulunca DC olmak ister bu nedenle SBS yapısını başka server lar ile genişletmek mümkün değildir. Ancak SBS buna rağmen rol taşımasına açıktır ve yaptığım bir uygulamayı da sizlere örnek olarak vermek isterim ;

SBS Server üzerinde AD ve Exchange Server bulunmakta idi ve amacımız yapının büyümesi nedeni ile Exchange ve AD yi ayırmak . Bu amaç ile Windows 2003 Enterprise Edition SBS e ADC olarak kuruldu , ardından yine domain e join olmuş bir 2003 Standart edition üzerine Exchange 2003 ü var olan Storage grup a ekledim , ardından Exchange üzerinden mailbox lar taşındı ve SBS üzerinden Exchange kaldırıldı , daha sonra SBS üzerinden 5 adet FSMO rolleride alında ve bu şekilde SBS bir hafta boyunca çalıştı ve ardından SBS i ortamdan kaldırdık ve bir migration projesi bitmiş oldu. (http://support.microsoft.com/kb/255504/tr )

Bu şekilde SBS ile yapabileceklerinize de bir örnek vermiş oldum.

SBS Server ı tanımaya devam edelim.

SBS Server temelde bir Windows Server 2003 üzerinde çalışır ve bu nedenle pek çok servisi ortaktır . Örneğin , DNS , DHCP , RRAS , Active Directory , Terminal servisleri ( uzaktan yönetim modu ) , IIS 6.0 gibi temel özelliklere sahiptir. Burada bilinmesi gereken en önemli özellik ise SBS Server ta uygulama amaçlı terminal servislerinin çalışmıyor olmasıdır.

SBS Sever aynı zamanda üzerinde Exchange barındırı , Exchange server olarakta yine Exchange 2003 Enterprise ve Standart edition daki pek çok özelliği taşımaktadır ; OWA , Mobil Cihaz desteği , Kullanıcı posta kutuları kotaları , gönder/al sınırlamaları , gönderici alıcı filtreleri , imf , POP3 , SMTP , IMAP ve MAPI standartları , çoklu mail desteği vb pek çok özelliği desteklemektedir. SBS te genellikle diğer versiyonlara göre kısıtlamalar olmasına rağmen diğer Exchange versiyonlarında olmayan bir POP3 konektörüne sahiptir. Bu konektörün amacı orta ölçekli firmaların mail server tutma maliyetlerinde bulunamayacağı için ( aslında geniş bant internet maliyetleri ) SBS üzerinde böyle bir iletici bulunmaktadır. Bunun görevi bir ISP üzerinde bulunan maillerin şirket bünyesindeki Exchange server a indirilmesi ve istemcilere dağıtılması esasına göre dayanır. Bu konuyu SBS makalelerim

Yine SBS Server üzerindeki SharePoint servisleri standart versiyondaki pek çok özelliği içermektedir. Ortak depolama , olaylar , takvimler , yapılacak işler , detaylı yetkilendirme , MSDE yada SQL 2000 ile çalışma esnekliği , Frontpage desteği vb.

SBS üzerindeki SQL desteği Birden fazla veritabanı motoru çalıştırabilme, yönetim araçları , güvenlik özellikleri , XML uyumlu uygulama geliştirme gibi pek çok SQL Server özelliğini barındırmaktadır.

Peki biz şirket ortamında SBS Server ı hangi rollerde kullanabiliriz.

1-75 kullanıcı arasında bulunan bir Domain de bir DC görevi görebilir , DHCP ile ip dağıtır , DNS ile isim çözümler , Exchange ile mail trafiğini yönetir , SharePoint ile intranet kurulabilir , Faks servisi sayesinde Outlook programı ile faks gönderimi ve alımı yapılabilir , ISA sayesinde şirketin güvenli bir şekilde internete çıkması sağlanabilir , SQL sayesinde nebim , Korgun , sentez , Axapta , Eta , link , mikro vb pek çok muhasebe programı çalıştırılabilir , paylaşımlar sayesinde file server görevi görebilir.

Şekil ? 1

Yukarıdaki şekilde de bir örnek ile SBS in rolleri ve network teki konumunu anlatmaya çalıştım.

Sonuç itibari ile SBS küçük ölçekli firmalar için düşünülmüş pek çok Microsoft servisini üzerinde barından bir üründür . Bilgi işlem maliyetlerini azaltmak için iyi bir çözümdür , işin sürekliliğini de artırır ancak yapı büyüdükçe de SBS ın kısıtlamaları nedeni ile artık kullanımında sakıncalar çıkabilir , bu nedenle küçük işletmeler için IT çözümlerinde SBS i kullanabiliriz.

Şimdi Bir SBS kurudktan sonra temel olarak yapılamsı gereken ayarlı anlatmaya çalışacağım

SBS 2003 Kurulum Sonrası Ayarlar

SBS 2003 un kurulumu diğer Server ürünleri ile aynıdır ancak kurulumdan sonra ise işler değişmektedir , kurulum bittikten sonra ilk olarak SBS i açınca karşınıza bir sihirbaz çıkacaktır , ancak Microsoft bu kadar hevesli olsa da biz hemen bu sihirbazı ı kullanmayız. Bunun nedeni bu sihirbaz SBS üzerine yeni roller ekleyecektir ancak pek çok servis için ( AD , DNS , RRAS , Exchange vb. ) bir ön hazırlık gerekmektedir .

Öncelikle SBS Server üzerine hangi servisleri yükleyeceğiz onun kararını almalıyız , yani belirli bir plan çerçevesinde hareket etmeliyiz . Birde kurulması gereken servisler vardır , Bunların başında AD , DNS gelmektedir , bu nedenle önce makinemize sabit bir ip adresi vermek ile başlamalıyız , eğer ISA kurup internet dağıtacak isek te yine interface lere isim vermek ve ip adreslerini ayarlamak işimizi kolaylaştıracaktır.

İlk olarak bu sihi ı kapatıp Server ıma bir ip adresi veriyorum. Ip verme işlemlerini tamamladıktan sonra kurulumdan hemen sonra çıkan bu sihirbazı tekrar açmak için masa üstüne bulunan ?Continue setup? ikonuna tıklıyoruz

Şekil ? 2

Şekil ? 3

Karşılama ekranını next diyerek geçiyoruz

Şekil ? 4

Eğer bilgisayarınızda tek interface tanımlı ise yukarıdaki gibi bir uyarı alacaksınız , SBS Server rolleri gereği internet dağıtma görevini de üstlendiği için minimum iki interface e ihtiyacı vardır. Bende iki interface bulunmakta ancak hatayı görmeniz için birini kaldırdım . Biz next diyerek ilerliyoruz.

Şekil ? 5

Kişisel bilgilerin doldurulduğu bir pencere , isterseniz boş olarak bu pencereyi geçebilirsiniz.

Şekil ? 6

SBS bir domain ortamında root DC olduğu için , hemen bize kuracağımız domain ismini sormaktadır. Domain ismini ve makine ismini belirledikten sonra ilerliyoruz . ( Makine ismini bu ekrandan önce değiştirmeniz daha sağlıklı olacaktır )

Şekil ? 7

Ben domain ismi olarak ?.com? uzantılı bir domain seçtiğimden internet üzerinde aynı domain alan adı ile çakışma sorunları yaşayabileceğimi belirtiyor , Oysaki ben şirket ismime ait olan domain i aldım ve DNS lerime ilgili kayıdı girebilirim . Ben uyarıyı ?no? diyerek geçiyorum , çünkü uyarı bunu değiştirmek isteyip istemediğimi soruyor oysaki ben değiştirmek istemiyorum ve ilerliyorum.

Şekil - 8

Sahip olduğum iki Ethernet kartından sadece birini local bağlantılar için seçmemi ve diğerinin kapalı olmasını istiyor . Bunu sebebi DNS kurulumunda DC nin DNS üzerinde iki ip ile kayıt altına alınmamasıdır , ancak ikinci interface üzerindeki ?register DNS ? seçeneğini kaldırmadığımız sürece ethernet?i enable edince zaten DNS güncellenecektir.

Şekil ? 9

Eğer kurduğunuz ortamda bir DHCP server var ise SBS Server bunu size bildirir ve buna rağmen DHCP yi kurmak isteyip istemediğimiz sorar , ancak ortamda DHCP server yoksa böyle bir ekran ile karşılaşmazsınız . Eğer ortamda bir Adsl modem varsa bunu DHCP servisini kaldırın ve server ı restart ettikten sonra sihirbazı tekrar çalıştırın . Eğer ortamdaki DHCP lerin hangisinin çalışacağını düşünüyorsanız tabiî ki SBS üzerindeki olacaktır bu nedenle diğer DHCP servislerini kapatın.

Şekil ? 10

Local ağ kartımızın ip adreslerini ayarlıyoruz.

Şekil ? 11

SBS kurulumu ardından açılan bu sihirbaz pek çok servisi aktif edecektir ve bunun için bilgisayarın kapatılıp tekrar açılması gerekmektedir . Bu uzun süreçte sistemin başında beklemek istemiyorsanız otomatik logon u aktif edebilirsiniz. Ben başında beklemeyi tercih ediyorum çünkü ekran görüntüleri lazım J . Ardından next diyerek kurlumu başlatıyorum.

Şekil ? 12

Kurulum ilk olarak AD nin oluşturulmasını içermektedir.

Şekil ? 13

IIS konfigürasyonu yapılıyor. Bu kurulumun ardından Server restart oluyor.

Şekil - 14

Restart ın ardından ise karşımıza yukarıdaki gibi bir başka sihirbaz çıkıyor. Bu pencere SBS Server a yükleyeceğimiz servisleri seçmemizi sağlar. Ben bütün servisleri seçiyorum.

Şekil ? 15

Kurulumdan önce son olarak hangi servisleri hangi dizinlere kuracağını belirtiyor. Next diyerek ilerliyorum.

Şekil - 16

Son olarak bir özet bilgisi alıyoruz ve next diyerek kurulumu başlatıyoruz.

Şekil ? 17

Kurulum yukarıdaki gibi başlıyor.

Şekil ? 18

Fax servisi kurulduktan sonra Exchange server kurulumuna geçmektedir.

Şekil ? 19

Exchange kurulumuna geçince bizden SBS in ikinci CD sini istemektedir.

Şekil ? 20

Server Tools kısmında ise SBS in üçüncü CD sini istemektedir.

Şekil ? 21

SBS ile birlikte Office 2003 outlook programı lisansıda gelmektedir ve bunu da yüklenmesi için bizden SBS lisansları ile birlikte gelen 6 CD den Outlook CD sini istemektedir.

Şekil ? 22

Kurulumun sonunda ?Finish? diyerek makinemizin bir kere daha restart olmasını bekliyoruz. Bu sayede Artık SBS Serverımızın temel servislerini yüklemiş bulunuyoruz.

Bundan sonra ise SBS e istediğiniz doğrultuda Rol eklemek kalıyor.

Kaynak ; http://www.microsoft.com/turkiye/girisimci/products/sbs/default.mspx